Sprengkulde en nog een keer wakvissen...

Het gonst ervan in de plaatselijke supermarkt en het is het gesprek van de dag.
Hoeveel graden is het bij jou? Doet het water het nog? Hoe is het in de stal?
Kun je het warm krijgen, heb je genoeg brandhout?

We hebben hier te maken met "Sprengkulde".
Nou is daar officieel geen definitie van maar Yr, de website met lokale weermeldingen, doet een poging.
Je noemt het weer Sprengkulde als:
- het ongewoon koud is voor een normale winter (niet normaal is dus: aan de kust min 20, binnenland min -40, gebied tussen kust en binnenland tussen -30 en -40)
- het meerdere dagen aanhoudt, minstens 3 dagen
- het voelt buiten wat pijnlijk aan
- de sappen in de bomen bevriezen en zetten uit of knappen waardoor de bomen beschadigd raken.(spreng = springen).

Dat laatste is geen probleem in het binnenland waar wij wonen. De bomen zijn bestand tegen extreme temperaturen. Bovendien ligt Gryteselv in een soort kom waardoor nu de temperatuur de min 30 niet haalt terwijl het in Hattfjelldal-centrum min 36 is.
Maar in het zuiden van Noorwegen is dat anders want daar liggen de normale wintertemperaturen tussen de min 5 en min 10.

Hoewel het elders in het land temperaturen van min 41 en zelfs min 43,8 worden gemeten ,geeft de thermometer hier tussen de min 28 en min 30 aan.
En dat is niet normaal voor een gewone winter.
We moeten kachels plaatsen in de kelder om te voorkomen dat de waterleiding bevriest. Bjørn-Arne en Jan hebben met de tractoren een wal van sneeuw rond de kelders van het woonhuis en het blauwe huis gelegd als isolatie.
We gaan alleen naar buiten als het nodig is. Auto en trekker starten wel dankzij de motorwarmers maar de olie is voelbaar traag en dik waardoor schakelen een klus wordt.
Niet doen dus.

Maar als het min 28 is gaan we toch nog even wakvissen op Storvatn met Ilse en Robert. Jan boort een paar wakken en constateert dat het ijs 50cm dik is. Dus dik genoeg om tussen de wakken een vuur te maken.

We zitten op rendiervellen en binden een nepmade aan de hengeltjes.

We houden het een klein uurtje vol maar vangen jammergenoeg niks. De vissen slapen in deze periode, zeggen de kenners.

Dan maar lekker naar huis bij de warme houtkachel. We meten plus 35 binnen als we terugkomen. De katten en de hond liggen voor apegapen en wij eten lekker een gerookte Røye en nemen er een glaasje wijn bij.

Archief weblog 8: april 2008 Hendrik-Avercamp-in-Noorwegen, Villmarksveien, oogst in het bos, herenkatten en culinaire experimenten vervolg. Hendrik Avercamp in Noorwegen. Het hoogtepunt van de winter, na kerst natuurlijk, is de tijd rond Pasen. De dagen zijn langer, de zon warmer en de sneeuw heeft precies de juiste hardheid om te langlaufen. Er worden allerlei evenementen buiten georganiseerd en bijna alle Noren gaan op Påsketur (paasvakantie). Weliswaar gaan er ook een aantal naar warme landen maar de meesten trekken toch naar de bergen om te langlaufen, skiën, sneeuwscooteren, tochten met de hondenslee te maken en gaan wakvissen in de bergmeren. Bij Unkervatn, een groot meer in de buurt, is een winterfestival georganiseerd met allerlei activiteiten zoals een ritje met de paardenslee over het ijs( inclusief belletjes), een langlauftocht en een wedstrijd wakvissen. Er zijn baantjes uitgezet voor kinderen om te sleeën en te schaatsen.Op diverse vuurtjes wordt van alles klaargemaakt voor de tussendoortjes zoals koffie, broodjes met worst, soep, gepofte aardappels en gegrild lamsvlees. Als we er arriveren op een stralende zaterdagmiddag, zien we een beeld wat we alleen kennen van de schilderkunst uit de Gouden Eeuw maar dan in Noorwegen: Hendrik Avercamp. Oud, jong en piepjong vermaakt zich op het dichtgevroren meer met van alles en nog wat. Er landen zelfs twee kleine vliegtuigjes voor een bezoekje. Veel mensen komen per sneeuwscooter met de hele familie. Buurman Bjørn-Arne organiseert met Pasen een langlaufpuzzeltocht. Voor de gelegenheid zijn er een flink aantal loipes gemaakt waar we nog een flinke tijd daarna plezier van hebben. In de avond worden we uitgenodigd voor een après- ski bij een gigantisch vuur, uitgegraven banken van sneeuw bekleed met rendierhuiden, veel koffie, hjemmebrennt en gerookt hertenvlees. Dit alles bij min 26 graden. Maar met vuur, gedestilleerd, warme kleren en gastvrije Noren is het erg gezellig en de kou valt mee. De kinderen die op bezoek zijn maken allerlei beelden van sneeuw her en der, graven hele gangenstelsels langs de weg waar de sneeuw 1.50m hoog is. Bij het meer is zelfs een iglogevangenis gemaakt. Jan gaat met BA mee wakvissen naar het meer hier vlakbij. Eerst een tochtje met de sneeuwscooter, daarna het boren van het gat en het uitzetten van de hengels. En ook al gaan de Noren maar een korte tijd naar buiten: ook deze tocht is niet compleet zonder vuurtje, kokekaffe, en iets te eten. De hengels kunnen vanaf de picknickplek in de gaten worden gehouden. Het is nu eind april. De sneeuw is nu snel aan het verdwijnen. De dagen lengen en in de zon zitten kan, ook al vriest het ‘s nachts nog regelmatig. Hier in de bergen ligt de sneeuw iets langer dan beneden in Trofors of in Mosjøen, aan de kust. Daar is alles al verdwenen en laten de eerste voorjaarsbodes, hier vooral klein hoefblad, zich in overdaad zien. Villmarksveien. Jan heeft de opdracht gekregen van de Noorse Streekraad om borden te ontwerpen voor de Villmarskvei. De Villmarksvei loopt van Majavatn tot Korgen en is een alternatieve route van de E6. Deze weg is van oudsher een oud onaangetast gebied met veel vis en wild en loopt langs allerlei bijzondere plekken waar borden worden geplaatst. Jan heeft 3 ontwerpen gemaakt waarvan er 1 is uitgekozen. De borden, gemaakt van een combinatie van ten dele onbehandeld hout en plexiglas, worden bedrukt met de informatietekst en het logo van de villmarksvei. Een uitsparing in de lay-out laat de lezer direct in het landschap kijken(in plaats van een foto) waar de tekst over gaat. De werkplaats functioneert al prima en de productie is nu in volle gang. Oogst uit het bos. Nu de bovenlaag van de sneeuw net hard genoeg bevroren is, is het mogelijk met machines in het bos te komen zonder de bodem te beschadigen. Er is nogal wat materiaal nodig voor de verbouw van de koeienstal, de schapenstal en het restaurant deze zomer. Dus gaan op een zondag het bos in om te kijken welke bomen gekapt kunnen worden omdat ze de juiste grootte en dikte hebben. Het voelt een beetje raar daar te lopen met een Nederlandse achtergrond waarin iedere boom gekoesterd wordt en een lintje aan iedere boom te hangen die gekapt gaat worden. We zorgen ervoor dat er een goede verdeling komt zodat het landschap geen kaalslag vertoont. Er is vakliteratuur die aangeeft hoe kappen kan bijdragen tot een goede wildstand en hoe vervolgens aangeplant moet worden want dat is een vereiste bij het kappen. Er zijn beschermde delen in het bos waar absoluut niet gekapt mag worden. Een bosbouwbedrijf kapt, stript en zaagt op maat en brengt het hout naar de boerderij. Jan is de koning te rijk met zijn verse houtoogst. Herenkatten. Voor Joke en Tautra heb ik een afspraak gemaakt bij de dierenarts. Om te voorkomen dat er straks 10 katten rondlopen in plaats van 3 (Sofuss is de kater van Bjørn-Arne)moet er gesteriliseerd en gecastreerd worden. Het is een hele klus om de katten in een kistje te krijgen alsof ze weten wat hun boven het hoofd hangt. Wie schetst de verbazing als de dierenarts meldt dat het geen poes en kater zijn maar 2 katers… De ingreep verloopt prima en na een groggy middagje willen ze al weer naar buiten. Ik heb een rendierhuid bij de achteruitgang gehangen om te luchten en daar zijn ze vreselijk nieuwsgierig naar maar ook een beetje bang. Ze willen steeds om het hoekje kijken naar dat grote beest dat haar hangt maar niet die deur uit. Dat moet via de andere kant. Ze hebben al een dikke ruzie achter de rug met een eksterpaar dat een nest aan het bouwen is in de vogelkers met veel gepik aan staarten en poten. Verder vermaken ze zich prima met elkaar achterna zitten in de sneeuw, Sofuss beloeren want daar zijn ze een beetje bang voor en natuurlijk languit op de bank liggen in een kluwen van 2 katten en slapen in de zon. Culinaire experimenten. Eivind heeft teveel melk voor zijn tank dus er moet boter gemaakt worden. Op een avond gaan we aan het werk en maken van 10 liter room ongeveer 1,5 kg boter en karnemelk. Karnemelk is een fenomeen dat ze niet kennen in Noorwegen. In de regel wordt dat aan de kalveren gegeven. Wij kunnen weer eens proeven van rauwmelkse karnemelk.Wat een rijkdom weer. We krijgen een voorraadje kruidenboter, knoflookboter en karnemelk mee. De mal van het boterschaap komt zo vlak voor Pasen ook goed van pas. De bresaola is klaar en we testen deze in een carpaccio: beetje rucola, parmezaanse kaas, dressing en de bressaola, erbij zuurdesembrood. Een feestje weer. De B&B is klaar. Noorse en Nederlandse gasten melden zich al voor een diner of een kort verblijf. Een speciaal weblog met foto’s van de ruimtes en verdere informatie is in de maak.